انواع درمان اسکولیوز (جراحی و غیرجراحی)

با وجود این دلایل، در بخش بزرگی از بیماران علت مشخصی برای اسکولیوز یافت نمی ‌شود و بیماری به ‌صورت ناشناخته بروز می ‌کند.

علائم اسکولیوز چیست؟

اسکولیوز می ‌تواند در ابتدا بدون علامت باشد اما با پیشرفت بیماری نشانه‌ های آن بیشتر نمایان می‌ شوند. شناخت این علائم اهمیت زیادی دارد زیرا تشخیص زودهنگام نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.

مهم ‌ترین علائم اسکولیوز شامل موارد زیر هستند:

• نامتقارن بودن شانه‌ ها یا کتف ‌ها
• برجسته شدن یک سمت قفسه سینه یا کمر
• کج شدن لگن یا تفاوت در طول پاها
• تغییر شکل ستون فقرات به‌ صورت انحنای S یا C در معاینه
• بروز دردهای عضلانی یا کمردرد مداوم در برخی افراد
• در موارد شدید، مشکل در تنفس به دلیل کاهش فضای قفسه سینه

این علائم ممکن است شدت‌ های متفاوتی داشته باشند و در برخی افراد تنها با معاینه دقیق توسط پزشک تشخیص داده شوند.

روش ‌های تشخیص اسکولیوز

تشخیص اسکولیوز معمولاً با یک معاینه فیزیکی ساده آغاز می ‌شود و در صورت نیاز با تصویربرداری‌ های پزشکی تکمیل می‌ گردد. هدف از تشخیص، شناسایی وجود انحراف، تعیین شدت آن و بررسی احتمال پیشرفت بیماری است.

۱. معاینه فیزیکی

پزشک ابتدا از بیمار می‌ خواهد صاف بایستد یا به جلو خم شود. این تست که به تست آدامز معروف است، به پزشک کمک می‌ کند تا هرگونه نامتقارنی در شانه ‌ها، قفسه سینه یا برجستگی یک سمت کمر را بهتر مشاهده کند.

 در این مرحله معمولاً به مواردی مانند تقارن لگن، موقعیت سر و برجستگی کتف ‌ها توجه می ‌شود. گاهی نیز یک معاینه عصبی انجام می ‌شود تا قدرت عضلات، رفلکس‌ ها و وجود بی ‌حسی یا ضعف بررسی شود.

۲. تصویربرداری‌های پزشکی

برای بررسی دقیق ‌تر، پزشک ممکن است از روش‌ های تصویربرداری زیر استفاده کند:

• رادیوگرافی (X-ray) دقیق‌ ترین راه برای تعیین زاویه انحراف ستون فقرات است. کودکان در حال رشد معمولاً هر ۶ ماه یک بار عکس ‌برداری می‌شوند تا روند تغییرات بررسی شود.
• ام‌ آر ‌آی (MRI) زمانی به کار می ‌رود که احتمال وجود مشکلات نخاعی یا بیماری‌ های زمینه‌ ای وجود داشته باشد.
• سی ‌تی ‌اسکن (CT Scan) در برخی شرایط خاص برای مشاهده جزئیات بیشتر استخوان‌ ها استفاده می‌شود.

۳. آزمایش ‌های تکمیلی

در کودکان ممکن است از عکس‌ برداری دست یا مچ برای تخمین میزان رشد استخوان‌ ها استفاده شود. همچنین ابزارهایی مانند اسکولیومتر به پزشک امکان می ‌دهند زاویه انحراف را بدون نیاز به تصویربرداری مکرر اندازه‌ گیری کند.

انواع اسکولیوز

اسکولیوز شکل ‌های مختلفی دارد و بسته به علت بروز آن به چند دسته اصلی تقسیم می‌ شود. شناخت نوع اسکولیوز برای انتخاب روش درمانی مناسب اهمیت زیادی دارد.

1_ اسکولیوز ایدیوپاتیک

اسکولیوز ایدیوپاتیک شایع ‌ترین نوع اسکولیوز است و علت مشخصی برای آن پیدا نمی ‌شود. این نوع بیشتر در دوران رشد نوجوانان دیده می‌ شود و بیشترین شیوع آن بین ۱۰ تا ۱۵ سالگی است.

2_ اسکولیوز مادرزادی

اسکولیوز مادرزادی از زمان تولد وجود دارد و به دلیل رشد غیرطبیعی مهره‌ ها یا مشکلات ساختاری ستون فقرات ایجاد می ‌شود. این نوع معمولاً در همان سال‌ های اولیه زندگی تشخیص داده می ‌شود و شدت آن می‌ تواند با رشد کودک بیشتر شود.

3_ اسکولیوز عصبی–عضلانی

این نوع اسکولیوز در اثر بیماری ‌های عصبی یا عضلانی مانند فلج مغزی و دیستروفی عضلانی به وجود می ‌آید. در این شرایط ضعف عضلات نگه ‌دارنده ستون فقرات باعث می‌ شود ستون فقرات به تدریج منحرف شود. اسکولیوز عصبی–عضلانی معمولاً سریع‌ تر پیشرفت می‌ کند و به مراقبت پزشکی بیشتری نیاز دارد.

4_ اسکولیوز در بزرگسالان

اسکولیوز بزرگسالان معمولاً به دلیل فرسایش و ساییدگی تدریجی مهره ‌ها یا مشکلاتی مانند آرتروز ستون فقرات ایجاد می ‌شود. این نوع می ‌تواند باعث دردهای مزمن، کاهش انعطاف ‌پذیری و محدودیت در حرکت شود.

روش ‌های درمان اسکولیوز

روش‌ های درمان اسکولیوز بسته به شدت انحراف ستون فقرات، سن بیمار و شرایط جسمانی او متفاوت هستند. در حالت کلی، درمان ‌ها به دو دسته‌ی غیرجراحی و جراحی تقسیم می ‌شوند. پزشکان معمولاً ابتدا از روش ‌های غیرجراحی استفاده می ‌کنند و در صورت عدم کنترل یا پیشرفت بیماری، گزینه‌ های جراحی را در نظر می ‌گیرند.

5 درمان غیر جراحی اسکولیوز

درمان ‌های غیر جراحی اسکولیوز بیشتر برای بیمارانی توصیه می ‌شوند که میزان انحراف آن‌ ها خفیف تا متوسط است یا در دوران رشد قرار دارند که شامل موارد زیر می شوند.

2_ استفاده از بریس در اسکولیوز

بریس یکی از رایج‌ ترین ابزارهای درمانی برای کنترل اسکولیوز در نوجوانان است. این وسیله با ایجاد فشار کنترل ‌شده روی ستون فقرات، از پیشرفت انحراف جلوگیری می ‌کند. اثربخشی بریس زمانی بیشتر است که بیمار در دوران رشد قرار داشته باشد و مدت زمان مشخصی در طول روز از آن استفاده کند.

3_ فیزیوتراپی برای درمان اسکولیوز  

فیزیوتراپی یکی از پرکاربردترین روش‌ ها در مدیریت اسکولیوز محسوب می ‌شود. تمرینات و تکنیک ‌های فیزیوتراپی با هدف تقویت عضلات اطراف ستون فقرات، افزایش انعطاف‌ پذیری و اصلاح وضعیت بدن طراحی می ‌شوند. برنامه ‌های درمانی معمولاً شخصی ‌سازی می ‌شوند و شامل حرکات زیر هستند:

• تمرینات کششی برای افزایش انعطاف‌ پذیری
• حرکات اصلاحی برای بهبود راستای بدن
• تمرینات تنفسی برای بهبود عملکرد ریه‌ ها
• فعالیت ‌های سبک مانند شنا و یوگا

4_ کایروپراکتیک اسکولیوز 

کایروپراکتیک روشی است که با دستکاری و تنظیم مفاصل ستون فقرات به بهبود راستای بدن کمک می ‌کند. این روش می ‌تواند درد بیمار را کاهش دهد و تحرک او را افزایش دهد. البته، کایروپراکتیک جایگزین درمان‌ های اصلی اسکولیوز نیست و باید در کنار روش‌ های دیگر مورد استفاده قرار گیرد.

5_ ورزش ‌های اصلاحی برای درمان اسکولیوز

ورزش‌ های اصلاحی مجموعه ‌ای از حرکات هدفمند هستند که برای تقویت عضلات کمر و شکم، بهبود تعادل بدن و کاهش فشار روی ستون فقرات طراحی می ‌شوند. این تمرینات برای درمان اسکولیوز می ‌توانند به کاهش علائم کمک کرده و روند درمان را تکمیل کنند. تداوم در انجام این حرکات نقش مهمی در اثربخشی آن‌ ها دارد.

درمان اسکولیوز با جراحی

زمانی که انحراف ستون فقرات شدید باشد یا روش‌ های غیرجراحی نتوانند بیماری را کنترل کنند، جراحی به ‌عنوان گزینه‌ اصلی مطرح می ‌شود. هدف جراحی اصلاح راستای ستون فقرات و جلوگیری از پیشرفت بیشتر انحراف است که موارد ادامه زیر را در بر می گیرد.

1_ جراحی فیوژن ستون فقرات

در جراحی فیوژن، بخش‌هایی از مهره‌ها با استفاده از گرافت استخوانی یا ایمپلنت به هم متصل می‌ شوند تا ستون فقرات پایدارتر شود. این روش یکی از رایج‌ت رین جراحی‌ ها برای درمان اسکولیوز شدید است و می‌ تواند تغییر محسوسی در وضعیت بدن ایجاد کند.

2_ استفاده از میله‌ های قابل تنظیم

برای کودکانی که هنوز در حال رشد هستند، می‌ توان از میله‌ های قابل تنظیم استفاده کرد. این میله‌ ها در ستون فقرات قرار داده می ‌شوند و به ‌مرور زمان با رشد کودک تنظیم می ‌شوند. به این ترتیب، ستون فقرات در وضعیت بهتری رشد می ‌کند و خطر پیشرفت انحراف کاهش می ‌یابد.

روش ‌های پیشگیری از اسکولیوز

اگرچه بسیاری از انواع اسکولیوز قابل پیشگیری نیستند؛ اما رعایت برخی نکات می ‌تواند به سلامت ستون فقرات کمک کند که در ادامه به بررسی آن ها خواهیم پرداخت.

1_ حفظ وضعیت صحیح بدن

ایستادن و نشستن با حالت صحیح بدن از فشار اضافی روی ستون فقرات جلوگیری می‌ کند.

2_ ورزش‌ های تقویتی

تمرینات ورزشی منظم به ‌ویژه فعالیت‌ هایی مانند شنا و پیلاتس می ‌توانند عضلات کمر و شکم را تقویت کنند.

3_ پرهیز از نشستن طولانی‌ مدت

نشستن طولانی ‌مدت باعث فشار بر ستون فقرات می ‌شود. بهتر است افراد پس از هر یک ساعت نشستن، چند دقیقه حرکت یا کشش انجام دهند.

درمان خانگی انحراف ستون فقرات یا اسکولیوز

برخی اقدامات ساده در خانه می ‌توانند به کاهش علائم کمک کنند. ورزش ‌های کششی سبک، رعایت رژیم غذایی سالم برای تقویت استخوان‌ ها و استفاده از بالش مناسب در هنگام خواب از جمله روش ‌هایی هستند که می‌توانند شرایط بیمار را بهبود دهند.

نحوه تعیین شدت اسکولیوز 

برای تعیین شدت اسکولیوز از دو معیار اصلی استفاده می ‌شود.

• تصویربرداری – رادیوگرافی با اشعه ایکس رایج ‌ترین روش برای اندازه ‌گیری زاویه انحراف ستون فقرات است. این زاویه که «زاویه کاب» نام دارد، میزان شدت بیماری را مشخص می ‌کند.
• بررسی میزان انحراف – پزشک علاوه بر تصاویر، با معاینه وضعیت بدن و بررسی علائم می‌ تواند شدت بیماری را تخمین بزند.

گرید های مختلف اسکولیوز

شدت اسکولیوز به سه دسته اصلی تقسیم می‌ شود که هر کدام ویژگی ‌های خاص خود را دارند.

1_ اسکولیوز خفیف 

زاویه انحراف در این حالت کمتر از ۲۰ درجه است. بیماران معمولاً درد یا محدودیت جدی ندارند و بیشتر تحت نظر قرار می ‌گیرند.

2_ اسکولیوز متوسط 

زاویه انحراف بین ۲۰ تا ۴۰ درجه قرار دارد. در این شرایط احتمال پیشرفت بیماری بیشتر است و ممکن است نیاز به بریس یا فیزیوتراپی باشد.

3_ اسکولیوز شدید 

زمانی که زاویه انحراف بیش از ۴۰ درجه باشد، اسکولیوز شدید محسوب می‌ شود. در این موارد اغلب نیاز به جراحی برای اصلاح ستون فقرات وجود دارد.

سوالات متداول در مورد اسکولیوز

در صورت وجود هر گونه ابهام میتوانید با کارشناسان ما در کلینیک فیزیوتراپی مربوطی تماس حاصل نمایید:

1_ آیا اسکولیوز قابل درمان است؟

اسکولیوز در بسیاری از موارد با روش‌های غیرجراحی کنترل می ‌شود؛ اما در موارد شدید ممکن است نیاز به جراحی باشد.

2_ آیا بیماری اسکولیوز خطرناک است؟

اگر اسکولیوز شدید باشد و درمان نشود، می ‌تواند باعث مشکلات تنفسی، درد مزمن و محدودیت حرکتی شود.

3_ آیا اسکولیوز پیشرفت می کند و با گذر زمان بدترمی‌ شود؟

بله، به‌ ویژه در دوران رشد، انحراف ستون فقرات ممکن است بیشتر شود و به همین دلیل پیگیری منظم ضروری است.

4_ معنی Scoliosis در پزشکی چیست؟

Scoliosis اصطلاح پزشکی برای انحراف غیرطبیعی ستون فقرات به سمت چپ یا راست است.

5_ آیا اسکولیوز فقط در ستون فقرات تاثیر دارد یا سایر قسمت‌ های بدن را نیز تحت تاثیر قرار می ‌دهد؟

در موارد شدید، اسکولیوز می ‌تواند روی قفسه سینه و عملکرد ریه‌ ها نیز اثر بگذارد.

6_ چرا اسکولیوز بیشتر در دختران مشاهده می  ‌شود؟

علت دقیق این تفاوت هنوز از نظر علمی پاسخ دقیقی ندارد؛ اما می توان آن را به عوامل هورمونی، رشد استخوانی سریع ‌تر در دختران و حساسیت بیشتر آن‌ ها به تغییرات ستون فقرات در دوران رشد نسبت داد.

7_ آیا اسکولیوز می ‌تواند در ازدواج یا زندگی مشترک تاثیر گذار باشد؟

در بیشتر موارد تاثیر مستقیمی ندارد؛ اما اگر باعث درد مزمن یا کاهش اعتماد به ‌نفس شود ممکن است اثرات روانی داشته باشد.

8_ آیا ورزش ‌های خاصی می ‌توانند باعث بدتر شدن اسکولیوز شوند؟

برخی ورزش‌ های سنگین و نامناسب می‌ توانند فشار اضافی بر ستون فقرات وارد کنند. انتخاب ورزش باید با نظر پزشک یا فیزیوتراپیست باشد.

9_ آیا امکان دارد اسکولیوز با گذر زمان بدون درمان بهبود یابد؟

خیر، اسکولیوز معمولاً بدون درمان بهبود نمی‌یابد و نیاز به پیگیری دارد.

10_ چرا بعضی افراد حتی بعد از جراحی اسکولیوز همچنان درد دارند؟

گاهی تغییرات دائمی در عضلات یا مفاصل ایجاد می ‌شود که باعث ادامه درد پس از جراحی خواهد شد.

11_ آیا اسکولیوز می ‌تواند روی کیفیت خواب تاثیر بگذارد؟

بله، انحراف ستون فقرات در برخی بیماران باعث درد شبانه یا مشکل در پیدا کردن وضعیت مناسب خواب می ‌شود.

کلام آخر

در نهایت، اسکولیوز اختلالی قابل کنترل است که با تشخیص به‌ موقع و انتخاب روش درمانی مناسب می ‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد و کیفیت زندگی بیمار را به ‌طور چشمگیری بهبود بخشید. چه در مراحل اولیه و خفیف بیماری باشید و چه در مراحل پیشرفته‌ تر، توانبخشی و فیزیوتراپی نقش کلیدی در بهبود راستای بدن، کاهش درد و جلوگیری از عوارض بعدی دارند.

 کلینیک فیزیوتراپی مربوطی با بهره‌ مندی از متخصصان مجرب و تجهیزات پیشرفته، برنامه‌ های درمانی شخصی ‌سازی ‌شده ‌ای را برای هر بیمار ارائه می‌ دهد تا مسیر درمان اسکولیوز به شکلی اصولی، ایمن و موثر طی شود. برای دریافت مشاوره تخصصی و شروع روند درمان اسکولیوز، همین امروز می ‌توانید با کلینیک تماس بگیرید و اولین گام را برای بهبود سلامت ستون فقرات خود بردارید.