افتادگی شانه در بیشتر افراد نتیجه عادات نادرست یا ضعف تدریجی عضلات است و در اغلب موارد بدون جراحی قابل درمان است. اگر شانه ها به مرور به سمت جلو و پایین متمایل شده اند یا فرم بالای کمر تغییر کرده است، یعنی بدن پیام روشنی می دهد که تعادل عضلانی به هم خورده است. در این نوشته از کلینیک فیزیوتراپی دکتر مربوطی علت ها و روش های درمان افتادگی شانه را بررسی می کنیم.
افتادگی شانه دقیقا چیست و چه زمانی نیاز به درمان دارد؟
در وضعیت طبیعی شانه ها در راستای بدن قرار دارند و وزن اندام فوقانی به شکل متعادل روی ستون فقرات توزیع می شود. زمانی که شانه ها به سمت جلو و پایین حرکت می کنند و بالای کمر حالت خمیده پیدا می کند، تعادل اسکلتی و عضلانی بدن از بین می رود. به این وضعیت افتادگی شانه گفته می شود. این وضعیت به مرور باعث فشار غیرطبیعی روی عضلات گردن، شانه و پشت می شود و اگر اصلاح نشود درد، محدودیت حرکتی و خستگی مزمن ایجاد می کند.
علت های اصلی افتادگی شانه
افتادگی شانه معمولا یک علت مشخص و واحد ندارد. در بیشتر افراد چند عامل به صورت همزمان باعث ایجاد این وضعیت می شوند. مهم ترین علت های افتادگی شانه شامل موارد زیر هستند:
- ضعیف شدن عضلات پشت و سفت ماندن عضلات جلوی سینه
- نشستن و ایستادن نادرست در طول روز
- عادت های حرکتی یک طرفه مثل استفاده مداوم از یک دست
- ناهنجاری های ستون فقرات و افزایش قوس بالای کمر
- تثبیت عادت های غلط بدنی در کودکان و نوجوانان
افتادگی شانه در کودکان و نوجوانان
در سن رشد نشستن نادرست، حمل کیف سنگین و استفاده طولانی از موبایل و تبلت سریع تر در ساختار بدن تثبیت می شود. به همین دلیل تشخیص و اصلاح زودهنگام در کودکان اهمیت زیادی دارد.
انواع افتادگی شانه
شدت افتادگی شانه مشخص می کند که درمان تا چه اندازه ساده یا تخصصی خواهد بود. افتادگی شانه سه نوع خفیف، متوسط و شدید دارد.
بدون تشخیص شدت، انتخاب روش درمان معمولا اشتباه یا ناکارآمد می شود. در جدول زیر جزئیات این سه نوع افتادگی آورده شده است.
نوع افتادگی شانه | توضیح کوتاه |
افتادگی شانه خفیف | تغییر فرم کم است و معمولا با اصلاح عادت ها و تمرینات ساده قابل اصلاح است. |
افتادگی شانه متوسط | جلو آمدن شانه ها مشخص تر است و درد یا محدودیت حرکتی به صورت دوره ای دیده می شود. |
افتادگی شانه شدید | تغییر فرم واضح است و بدون مداخله تخصصی نتیجه مناسبی ایجاد نمی شود. |
درمان افتادگی شانه بر چه اساسی انتخاب می شود؟
درمان افتادگی شانه یک مسیر ثابت برای همه افراد ندارد. انتخاب روش درمان به چند عامل مهم بستگی دارد:
- شدت افتادگی شانه
- سن فرد
- علت اصلی ایجاد افتادگی
- میزان همکاری فرد در انجام درمان
هرچه درمان دقیق تر بر اساس این عوامل تنظیم شود، نتیجه پایدارتر خواهد بود و احتمال بازگشت افتادگی کمتر می شود.
روش های درمان افتادگی شانه
درمان افتادگی شانه باید مرحله ای، اصولی و متناسب با وضعیت هر فرد انجام شود. عجله در درمان یا استفاده از روش های پراکنده معمولا نتیجه ماندگاری ایجاد نمی کند.
١. اصلاح سبک زندگی و وضعیت بدن
اصلاح سبک زندگی و وضعیت بدن، پایه اصلی درمان افتادگی شانه است. اگر وضعیت نشستن، ایستادن و خوابیدن اصلاح نشود هیچ روش درمانی نتیجه ماندگار نخواهد داشت و مشکل دوباره برمی گردد.
کارهایی که لازم است انجام شود شامل موارد زیر هستند:
- صاف نشستن و قرار دادن شانه ها در راستای بدن هنگام کار و استراحت
- کاهش خم بودن سر هنگام استفاده از موبایل و کامپیوتر
- تنظیم صندلی، میز و مانیتور در محیط کار
- ایجاد وقفه های حرکتی کوتاه در طول روز
- توجه به وضعیت خواب و پرهیز از خوابیدن در حالت نامناسب
٢. تمرینات اصلاحی و ورزش هدفمند
تمرینات اصلاحی زمانی نتیجه می دهند که بر اساس نوع افتادگی شانه و ضعف های عضلانی انتخاب شوند. هدف اصلی این تمرین ها تقویت عضلات پشت و شانه و کاهش سفتی عضلات جلوی بدن است، نه صرفا انجام حرکات عمومی.
تمرین هایی که معمولا توصیه می شوند شامل این موارد هستند:
- تمرینات تقویتی عضلات بین کتف ها برای حفظ شانه ها در وضعیت صحیح
- حرکات کششی عضلات سینه برای کاهش جلو آمدن شانه ها
- تمرینات کنترل و جمع کردن تیغه های شانه
- تمرینات کششی گردن و شانه برای کاهش تنش عضلانی
- حرکات اصلاحی سبک که با تمرکز و کنترل انجام می شوند
٣. فیزیوتراپی
فیزیوتراپی فراتر از تمرینات اصلاحی، ستون اصلی درمان افتادگی شانه در اغلب افراد است. برخلاف تمرین های خانگی فیزیوتراپی بر اساس ارزیابی دقیق وضعیت عضلات، دامنه حرکتی و الگوهای حرکتی هر فرد انجام می شود. در فیزیوتراپی شانه ابتدا علت اصلی افتادگی شانه مشخص می شود. سپس با ترکیبی از تمرینات تقویتی، کششی، تکنیک های دستی و اصلاح الگوهای حرکتی، تعادل عضلانی به تدریج بازگردانده می شود.
روش های فیزیوتراپی که برای درمان افتادگی شانه استفاده می شوند شامل موارد زیر هستند:
- تمرینات تقویتی اختصاصی برای عضلات پشت، شانه و ناحیه بین کتف ها
- تمرینات کششی هدفمند برای کاهش سفتی عضلات جلوی سینه و شانه
- تکنیک های دستی برای آزادسازی عضلات سفت و بهبود حرکت مفصل
- اصلاح الگوهای حرکتی نادرست در نشستن، ایستادن و حرکت دست ها
- الکتروتراپی برای کاهش درد، التهاب و کمک به فعال سازی عضلات ضعیف
- آموزش تمرینات خانگی متناسب با شرایط بدنی فرد برای جلوگیری از بازگشت افتادگی
در کلینیک فیزیوتراپی دکتر لادن مربوطی درمان افتادگی شانه به صورت کاملا فردمحور انجام می شود. برنامه درمانی بر اساس شرایط بدنی هر فرد طراحی می شود تا اصلاح شانه ها به شکل اصولی و پایدار انجام شود، نه صرفا بهبود موقت ظاهر بدن.
۴. ابزارهای کمکی مانند بریس و آتل
بریس و آتل می توانند به عنوان ابزار کمکی در برخی افراد استفاده شوند. این وسایل به حفظ وضعیت صحیح شانه کمک می کنند اما درمان اصلی محسوب نمی شوند. استفاده طولانی مدت بدون تقویت عضلات ممکن است باعث وابستگی شود و نتیجه مطلوب ایجاد نکند.
۵. درمان های پزشکی و مداخله تخصصی
در برخی موارد پزشک ممکن است درمان های تکمیلی مانند تزریق یا بررسی های تخصصی تر را توصیه کند. این روش ها معمولا زمانی مطرح می شوند که درد شدید یا محدودیت حرکتی قابل توجه وجود داشته باشد.
۶. جراحی
جراحی تنها در موارد شدید و مقاوم به درمان های غیرجراحی مطرح می شود. هدف جراحی بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن است نه جایگزین کردن تمرین و فیزیوتراپی. حتی بعد از جراحی، فیزیوتراپی نقش کلیدی در بازگشت عملکرد شانه دارد.
تمرینات فیزیوتراپی برای افتادگی شانه
در این بخش چند تا از موثرترین تمرینات فیزیوتراپی برای افتادگی شانه مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
۱. کشش عضلات سینه
کنار دیوار بایستید دست را تکیه دهید و بدن را کمی به جلو بچرخانید تا جلوی سینه کشیده شود.
۲. جمع کردن تیغه های شانه
در حالت نشسته یا ایستاده، شانه ها را به عقب و پایین ببرید و تیغه های شانه را چند ثانیه به هم نزدیک نگه دارید.
۳. کشش گردن
سر را آرام به یک سمت خم کنید بدون اینکه شانه بالا بیاید یا گردن بچرخد.
۴. بالا بردن بازوها در کنار بدن
بازوها را با کنترل از کنار بدن بالا بیاورید تا هم سطح شانه شوند و سپس آرام پایین بیاورید.
۵. تمرین پلانک
روی ساعد و پنجه پا قرار بگیرید و بدن را در یک خط صاف نگه دارید.
۶. چرخش خارجی شانه با کش
آرنج را کنار بدن نگه دارید و ساعد را با کش به آرامی به سمت بیرون بچرخانید.
۷. تمرین ردیف با کش مقاومتی
کش را به سمت عقب بکشید و همزمان تیغه های شانه را به هم نزدیک کنید.
۸. تمرین Y-T-W
در حالت خوابیده روی شکم، دست ها را به شکل Y، سپس T و بعد W بالا بیاورید.
۹. بالا کشیدن شانه ها
شانه ها را به سمت گوش بالا بیاورید، چند ثانیه نگه دارید و رها کنید.
۱۰. چرخش داخلی شانه با کش
ساعد را با کنترل به سمت داخل بدن بچرخانید و سپس به حالت اول برگردانید.
درمان افتادگی شانه چقدر زمان می برد؟
درمان افتادگی شانه به شدت مشکل، علت ایجاد آن و میزان پایبندی فرد به درمان بستگی دارد. در موارد خفیف با اصلاح وضعیت بدن و تمرینات هدفمند معمولا طی چند هفته بهبود دیده می شود، اما در افتادگی های متوسط و شدید روند درمان طولانی تر است و فیزیوتراپی منظم نقش اصلی را دارد. مهم است بدانیم درمان افتادگی شانه تدریجی است و نیاز به صبر و تداوم دارد.
آیا افتادگی شانه بعد از درمان ممکن است بازگردد؟
بله اگر علت اصلی افتادگی شانه برطرف نشود یا عادت های نادرست دوباره تکرار شوند، احتمال بازگشت وجود دارد. تمرینات اصلاحی و فیزیوتراپی زمانی نتیجه پایدار ایجاد می کنند که به اصلاح سبک زندگی و وضعیت بدن در طول روز توجه شود.
چه زمانی مراجعه به پزشک یا فیزیوتراپیست ضروری است؟
در بسیاری از موارد افتادگی شانه در مراحل ابتدایی با اصلاح وضعیت بدن قابل کنترل است. اما در شرایط زیر مراجعه به متخصص ضروری می شود:
- درد مداوم در ناحیه گردن، شانه یا پشت
- کاهش دامنه حرکتی شانه
- تغییر واضح فرم بدن
- احساس ضعف یا خستگی شدید عضلات
- بی حسی یا گزگز در دست ها
در این شرایط بررسی تخصصی از پیشرفت مشکل جلوگیری می کند و مسیر درمان را کوتاه تر می سازد.
پیشگیری از افتادگی شانه در زندگی روزمره
پیشگیری از افتادگی شانه با ایجاد عادت های درست حرکتی در زندگی روزمره امکان پذیر است و اگر این عادت ها به صورت مداوم رعایت شوند، از بروز یا تشدید مشکل جلوگیری می کنند. مهم ترین این عادت ها شامل موارد زیر هستند:
- نشستن و ایستادن با شانه های رها و ستون فقرات در راستای طبیعی
- تنظیم ارتفاع صندلی، میز و مانیتور در محیط کار
- پرهیز از خم کردن سر هنگام کار با موبایل یا لپ تاپ
- ایجاد وقفه های حرکتی کوتاه در طول روز کاری
- تقویت منظم عضلات پشت و ناحیه بین کتف ها
کلام آخر
افتادگی شانه مشکلی است که به تدریج و بر اثر عادت های نادرست ایجاد می شود اما خوشبختانه در اغلب موارد قابل درمان است. شرط اصلی درمان موفق تشخیص درست علت و انتخاب مسیر درمان مناسب است. فیزیوتراپی به عنوان موثرترین روش غیرجراحی، نقش کلیدی در اصلاح فرم شانه، کاهش درد و جلوگیری از بازگشت مشکل دارد.
افتادگی شانه در بیشتر موارد با درمان درست قابل اصلاح است و فیزیوتراپی موثرترین مسیر غیرجراحی برای این کار محسوب می شود. اگر به دنبال درمان اصولی و ماندگار هستید، شروع فیزیوتراپی تخصصی در کلینیک دکتر لادن مربوطی می تواند قدم اول درمان باشد.
سوالات متداول
در این بخش چندین سوال متداول در رابطه با درمان افتادگی شانه آورده شده است.
آیا افتادگی شانه بدون ورزش درمان می شود؟
در افتادگی های خفیف ممکن است اصلاح وضعیت بدن کمک کننده باشد، اما بدون تقویت عضلات نتیجه پایدار ایجاد نمی شود.
آیا استفاده از قوزبند به تنهایی کافی است؟
قوزبند فقط یک ابزار کمکی است و بدون تمرین و فیزیوتراپی درمان محسوب نمی شود.
آیا افتادگی شانه همیشه دوطرفه است؟
برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
آیا استرس و تنش عضلانی در افتادگی شانه نقش دارد؟
بله، تنش مزمن عضلات گردن و شانه می تواند افتادگی را تشدید کند.
آیا کودکان هم به فیزیوتراپی نیاز دارند؟
در صورت تشخیص افتادگی واقعی، فیزیوتراپی می تواند به اصلاح سریع تر و اصولی کمک کند.
بدون دیدگاه