سوزن خشک در فیزیوتراپی برای کاهش دردهای عضلانی و بهبود حرکت بدن استفاده می شود. این تکنیک با وارد کردن سوزنهای بسیار ظریف به نواحی دارای گرفتگی و نقاط حساس عضلانی، تنش بافت را آزاد میکند و به عضله فرصت میدهد دوباره در وضعیت طبیعی قرار بگیرد.
بسیاری از افراد که دچار دردهای مزمن، گرفتگیهای طولانیمدت یا محدودیت حرکتی هستند، با چند جلسه از این روش بهبود قابلتوجهی تجربه میکنند. در این مطلب از کلینیک فیزیوتراپی مربوطی اطلاعاتی کامل در مورد روش درمانی سوزن خشک ارائه شده است.
عملکرد سوزن خشک در بهبود درد ها
سوزن خشک در فیزیوتراپی روشی است که در آن از سوزنهای نازک و یکبار مصرف برای هدف قرار دادن نواحی حساس و گرهخورده عضلانی استفاده میشود. این نواحی که به آنها نقاط ماشهای گفته میشود، باعث درد، گرفتگی یا محدودیت در حرکت میشوند. زمانی که سوزن وارد این بخشها میشود، عضله تحریک میشود و پاسخ انقباضی کوتاهی میدهد.
این واکنش کمک میکند تا گرفتگی بافت آزاد شود، خونرسانی بهتر انجام شود و درد کاهش پیدا کند. فیزیوتراپیستها این روش را برای درمان دردهای عضلانی و بهبود حرکت مفاصل به کار میبرند و هیچ دارویی در سوزن تزریق نمیشود، به همین دلیل به آن «خشک» گفته میشود.
تفاوت سوزن خشک با طب سوزنی سنتی
سوزن خشک بر پایه آناتومی و اصول نوروفیزیولوژی طراحی شده و با هدف رفع دردهای عضلانی، نقاط ماشه ای و حساسیت مرکزی استفاده می شود؛ در حالی که سوزن خشک بر پایه آناتومی و اصول نوروفیزیولوژی عمل می کند، طب سوزنی بر اصول طب سنتی چین و تحریک نقاط مشخص روی بدن برای بهبود عملکرد عمومی تکیه دارد.
همچنین در سوزن خشک نفوذ سوزن کوتاه تر و مدت قرارگیری کمتر است؛ اما در طب سوزنی سوزن ها عمیق تر، بیشتر و برای مدت طولانی تری باقی می مانند. در جدول زیر مقایسه این دو روش آورده شده است:
جنبه مقایسه | سوزن خشک (Dry Needling / DINS) | طب سوزنی (Acupuncture) |
مبنای علمی / فلسفه درمان | مبتنی بر آناتومی، نوروفیزیولوژی و نقاط ماشه ای | مبتنی بر طب چینی |
نقاط هدف | نقاط ماشه ای، بافت های دردناک، حساسیت مرکزی، فاسیا | نقاط انرژی بدن بر اساس مریدین ها |
نحوه اثرگذاری | تحریک بافت، افزایش خون رسانی، آزادسازی اندورفین، شکستن گره های عضلانی | تنظیم انرژی، تسکین عمومی، تحریک اعصاب و افزایش اندورفین |
مدت و عمق ورود سوزن | نفوذ کم عمق تر؛ مدت زمان کوتاه (به ویژه در DINS) | نفوذ عمیق تر، مدت زمان طولانی،تر در بدن باقی می ماند |
نوع درد و کاربردها | دردهای عضلانی، اسپاسم، آسیب ورزشی، کاهش حساسیت مرکزی | درد، استرس، تهوع، میگرن، مشکلات تنفسی و اختلالات عمومی |
کاربردهای سوزن خشک در فیزیوتراپی
سوزن خشک در فیزیوتراپی برای کاهش درد، بهبود عملکرد عضله و بازگرداندن حرکت طبیعی بدن به کار میرود و در ادامه چند مورد مهم آن توضیح داده شده است:
١- نقاط ماشهای عضلانی (Trigger Points)
نقاط ماشهای بخشهایی از عضله هستند که حساس، منقبض و معمولاً دردناک میشوند. سوزن خشک با تحریک دقیق این نقاط باعث آزاد شدن تنش و کاهش درد میشود و به عضله کمک میکند عملکرد طبیعی خود را برگرداند.
٢_ دردهای عضلانی مزمن و حاد
افرادی که مدت طولانی دچار دردهای کمر، شانه، گردن یا پا هستند، معمولاً عضلاتی دارند که بیش از حد درگیر شدهاند. سوزن خشک با فعالسازی دوباره این عضلهها، گرفتگی شدید را کم میکند و درد را در مدت کوتاهی کاهش میدهد.
٣_ بازتوانی پس از آسیبهای ورزشی
ورزشکاران بعد از آسیبدیدگی ممکن است دچار اسپاسم یا محدودیت حرکت شوند. استفاده از سوزن خشک به عضلات کمک میکند سریعتر ترمیم شوند و امکان بازگشت به تمرین فراهم میشود.
٤_ توانبخشی پس از عمل جراحی
گاهی پس از جراحی، عضلهها سفت میشوند یا در حرکت مفصل محدودیت به وجود میآید. سوزن خشک عضلات اطراف ناحیه جراحی را آرام میکند و مسیر بازتوانی را سادهتر میسازد.
٥_ سوزن خشک در درمان دردهای مزمن
افرادی که سالها با دردهایی مانند کمردرد یا سردردهای تنشی زندگی کردهاند، اغلب از تجمع نقاط ماشهای رنج میبرند. با آزاد کردن این نقاط، شدت درد کمتر میشود و کیفیت زندگی فرد بهتر میشود.
سوزن خشک چگونه کار میکند؟
نحوه کار سوزن خشک به صورت موارد زیر هستند:
- سوزن وارد نقطه حساس عضله میشود و عضله یک واکنش کوتاه یا اسپاسم کوچک نشان میدهد.
- این واکنش باعث آزاد شدن تنش و بازگشت عضله به حالت طبیعی میشود.
- خونرسانی در ناحیه بهتر میشود و مواد ترمیمکننده سریعتر به بافت میرسند.
- درد کاهش پیدا میکند و حرکت مفصل یا عضله روانتر میشود.
بعد از وارد شدن سوزن، بدن یک واکنش سریع و کنترلشده ایجاد میکند که هدف آن آزاد کردن گرههای عضلانی است. این واکنش باعث افزایش جریان خون و سرعت گرفتن ترمیم بافت میشود و در نتیجه، درد بهتدریج کاهش پیدا میکند.
اگر این درمان را در خانه، بصورت فیزیوتراپی در منزل انجام دهید، فیزیوتراپیست بدون نیاز به جابهجایی و فشار اضافی روی عضلات شما، همین فرایند را در فضایی آرام و مناسب اجرا میکند تا روند بهبودتان سریعتر و راحتتر پیش برود.
آیا استفاده از سوزن خشک در فیزیوتراپی دردناک است؟
در بیشتر افراد ورود سوزن بسیار خفیف و قابلتحمل است و معمولاً فقط یک احساس سوزش کوچک ایجاد میشود. پس از ورود سوزن ممکن است کمی احساس گرفتگی یا فشار به وجود بیاید که طبیعی است و نشانه واکنش عضله به درمان محسوب میشود. این ناراحتی معمولاً کوتاه مدت است و بعد از چند دقیقه یا چند ساعت کمتر میشود.
نحوه انجام عمل سوزن خشک
فرآیند سوزن خشک به صورت مرحلهای انجام میشود و هدف آن پیدا کردن نقطه دردناک، وارد کردن سوزن و آزاد کردن تنش عضلانی است. روند درمان به سه بخش زیر تقسیم میشود.
1_ قبل از درمان سوزن خشک
در ابتدا فیزیوتراپیست وضعیت عضلات، الگوی حرکتی و محل درد را بررسی میکند. سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و شرایط بدنی نیز بررسی میشود تا مناسب بودن این روش مشخص شود. سپس ناحیه درمان انتخاب میشود و بیمار در وضعیت راحت قرار میگیرد تا دسترسی به عضله هدف آسان باشد.
2_ در طول درمان سوزن خشک
محل درمان ضدعفونی میشود و فیزیوتراپیست سوزن نازک و یکبارمصرف را وارد بافت میکند. سوزن ممکن است چند میلیمتر یا تا عمق عضله وارد شود؛ این به محل و شدت درد بستگی دارد. گاهی سوزن کمی حرکت داده میشود تا واکنش عضله یا Twitch ایجاد شود. عضله معمولاً چند لحظه منقبض میشود و سپس آرام میشود.
3_ بعد از عمل سوزن خشک
پس از خروج سوزن ممکن است کمی احساس سنگینی، خستگی یا کوفتگی ایجاد شود که طبیعی است و معمولاً طی یک تا دو روز کمتر میشود. نوشیدن آب کافی، فعالیت سبک و کشش ملایم به کاهش این احساس کمک میکند. اگر فیزیوتراپیست ورزش یا کشش خاصی تجویز کند، انجام آن روند بهبود را سریعتر میکند.
طول مدت و جلسات درمانی درای نیدلینگ
تعداد جلسات به شدت درد، وضعیت عضله و واکنش بدن به درمان بستگی دارد. برخی افراد پس از یک جلسه بهبود قابلتوجهی دارند و برخی دیگر به چند جلسه درمان نیاز دارند. مدتزمان قرارگیری سوزن در هر جلسه متفاوت است و میتواند از چند ثانیه تا چند دقیقه باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر درخصوص طول جلسات درمان و دیگر موارد میتوانید از صفحه مشاوره آنلاین دیدن فرمایید.
تکنیکهای سوزن خشک در فیزیوتراپی
سوزن خشک از چند تکنیک مختلف تشکیل میشود که هر کدام برای نوع خاصی از مشکل عضلانی استفاده میشوند و فیزیوتراپیست بسته به محل درد از روش مناسب استفاده میکند.
١- تکنیک سطحی (Superficial Dry Needling)
در این روش سوزن فقط چند میلیمتر در لایه سطحی پوست قرار میگیرد. هدف از این روش آرام کردن ناحیه دردناک بدون ورود عمیق به عضله است. برای نقاطی که حساسیت بالا دارند یا عضله در عمق زیادی نیست، این تکنیک مناسب است.
٢- تکنیک عمقی (Deep Dry Needling)
در تکنیک عمقی، سوزن تا داخل خود عضله وارد میشود و مستقیماً نقطه ماشهای را هدف میگیرد. این روش معمولاً باعث واکنش Twitch میشود و برای گرفتگیهای شدید یا مشکلات طولانیمدت استفاده میشود.
٣- تکنیک ضربهای یا پیستونی (Pistoning)
در این روش سوزن چند بار به صورت سریع وارد و خارج میشود تا تحریک بیشتری روی نقطه حساس ایجاد شود. این روش برای آزاد کردن سریعتر گرفتگیهای سفت و مقاوم به کار میرود.
٤- سوزن خشک همراه با تحریک الکتریکی (E-Stim Dry Needling)
در این تکنیک پس از ورود سوزن، یک جریان الکتریکی بسیار خفیف به عضله منتقل میشود تا انقباض و آرامسازی عضله عمیقتر و سریعتر انجام شود. این روش برای دردهای مزمن یا عضلات بزرگ بسیار مؤثر است.
مزایای سوزن خشک در فیزیوتراپی
مزایا و معایب سوزن درمانی در فیزیوتراپی در جدول زیر آمده است:
مزایا | معایب |
کاهش درد عضلانی و عصبی | احتمال کبودی یا درد خفیف تا چند ساعت بعد از درمان |
آزاد شدن گرفتگیها و نقاط ماشهای | نیاز به اجرای صحیح توسط فیزیوتراپیست متخصص |
افزایش انعطافپذیری و دامنه حرکت | ممکن است در برخی بیماران اضطراب ناشی از سوزن ایجاد کند |
بهبود خونرسانی در ناحیه آسیبدیده | در افراد با مشکلات انعقادی یا مصرف داروهای رقیقکننده محدودیت دارد |
تسریع روند بازتوانی پس از آسیبدیدگی یا جراحی | ممکن است در جلسه اول نتیجه کامل مشخص نشود و به جلسات تکمیلی نیاز باشد |
کاهش دردهای مزمن مثل کمردرد و سردردهای تنشی | در صورت وجود عفونت پوستی یا زخم باز نباید انجام شود |
موارد منع استفاده از سوزن خشک در فیزیوتراپی
در برخی شرایط بهتر است از این روش استفاده نشود یا تنها با نظر قطعی پزشک انجام شود. افرادی که دچار اختلالات انعقادی هستند، افرادی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند، خانمهای باردار در برخی نواحی بدن، افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند یا افرادی که ترس شدید از سوزن دارند، جزو گروههایی هستند که لازم است قبل از شروع درمان مشاوره دقیقتری داشته باشند.
همچنین این روش برای کودکان خردسال مناسب نیست مگر با نظر پزشک متخصص این کار انجام شود.
عوارض سوزن خشک در فیزیوتراپی
سوزن خشک روشی کمتهاجم و نسبتاً ایمن است، اما مانند هر روش درمانی ممکن است عوارضی ایجاد کند که معمولاً خفیف و کوتاهمدت هستند.
این عوارض طبیعی هستند و معمولاً پس از یک یا دو روز برطرف میشوند.
- احساس کوفتگی یا سفتی عضله
- درد خفیف در محل وارد شدن سوزن
- خستگی یا سنگینی عضله
- کبودی کوچک در ناحیه درمان
عوارض نادر و جدیتر:
در موارد بسیار محدود ممکن است عوارض جدیتری دیده شود که نیاز به پیگیری پزشکی دارد.
- خونریزی قابلتوجه در محل سوزن
- واکنش شدید عضله یا اسپاسم مداوم
- ضعف یا بیحسی غیرطبیعی
- احتمال بسیار نادر آسیب به بافت یا پنوموتوراکس هنگام درمان ناحیه قفسه سینه
چگونه از عوارض درای نیدلینگ در فیزیوتراپی جلوگیری کنیم؟
انتخاب فیزیوتراپیست متخصص مهم ترین عامل برای کاهش عوارض است. رعایت اصول بهداشتی، استفاده از سوزنهای استریل و انتخاب دقیق محل درمان از بروز عوارض کم میکند. همچنین اطلاع رسانی کامل درباره سابقه بیماری یا داروهای مصرفی باعث میشود درمان با ایمنی بیشتری انجام شود.
مراقبت های لازم بعد از سوزن خشک
پس از انجام درمان، مراقبت صحیح از عضله باعث میشود اثر درمان بیشتر شود و احتمال ناراحتی کاهش پیدا کند. مراقبتها شامل:
- نوشیدن آب کافی برای بهبود گردش خون
- انجام حرکات کششی سبک در ناحیه درمان
- اجتناب از فشار شدید یا تمرین سنگین در ۲۴ ساعت اول
- استفاده از کمپرس گرم در صورت احساس سفتی یا کوفتگی
- بهبود آرام و طبیعی بدن را دنبال کنید و در صورت درد غیرطبیعی به فیزیوتراپیست اطلاع دهید
سوالات متداول
در صورت وجود هر گونه ابهام میتوانید با کارشناسان ما در کلینیک فیزیوتراپی مربوطی تماس حاصل نمایید:
1_ آیا سوزن خشک و سوزن درمانی در فیزیوتراپی یکی هستند؟
بله، سوزن خشک در فیزیوتراپی همان سوزن درمانی در فیزیوتراپی است و هدف آن آزادسازی نقاط دردناک عضلانی است.
2_ چند جلسه سوزن خشک لازم است؟
تعداد جلسات بستگی به شدت درد، میزان گرفتگی عضله و واکنش بدن دارد. برخی افراد با یک جلسه بهتر میشوند و برخی چند جلسه نیاز دارند.
3_ آیا بعد از سوزن خشک میتوان ورزش کرد؟
فعالیتهای سبک توصیه میشود، اما تمرینهای سنگین بهتر است یک روز به تعویق بیفتد.
4_ آیا پس از درمان با سوزن خشک در فیزیوتراپی کبودی طبیعی است؟
بله، کبودی خفیف یکی از عوارض طبیعی است و معمولاً طی چند روز برطرف میشود.
5_ آیا سوزن خشک برای همه مناسب است؟
خیر. افراد باردار، کسانی که داروی رقیقکننده مصرف میکنند یا مشکلات انعقادی دارند باید با نظر پزشک تصمیم بگیرند.
حرف آخر
سوزن خشک در فیزیوتراپی روشی دقیق و مؤثر برای درمان بسیاری از دردهای عضلانی است. با تحریک هدفمند عضلات و آزاد کردن نقاط ماشهای، این تکنیک به بدن کمک میکند حرکت طبیعی خود را به دست آورد و از دردهای طولانیمدت رها شود.
اگرچه روش کمتهاجمی و نسبتاً سادهای است، اما باید توسط فیزیوتراپیست آموزشدیده و در شرایط استاندارد انجام شود تا بهترین نتیجه به دست آید. برای بسیاری از افراد، اضافه کردن سوزن خشک به برنامه درمانی باعث میشود روند بهبود سریعتر و کاملتر پیش برود.
برای دریافت این درمان بهصورت تخصصی و زیر نظر فیزیوتراپیستهای باتجربه، میتوانید در کلینیک فیزیوتراپی لادن مربوطی نوبت مشاوره یا جلسه درمانی رزرو کنید.
بدون دیدگاه